Glaumbaer – smak życia XVIII-wiecznych Islandczyków

Glaumbaer (Glaumbær) to odrestaurowane gospodarstwo z darni wraz z dwoma drewnianymi domami, pokazujące, jak wyglądało życie na Islandii w XVIII i XIX wieku. Budynki pełnią funkcję muzeum i stoją w Skagafjörður w północnej Islandii.

Darniowe konstrukcje typowe dla XIX-wiecznej Islandii

Darniowe budynki farmy pochodzą z XVIII i XIX wieku. Ich cechą charakterystyczną jest styl budowy stosowany na wyspie do około 1900 roku: pomieszczenia w Glaumbær mają drewniany szkielet, są oddzielone od siebie i izolowane grubymi ścianami z darni oraz pokryte grubą warstwą tego samego materiału. Darń stosowano przede wszystkim z powodu niedoboru dużych drzew. W późniejszych latach stopniowo ustępowała ona żelbetowi — materiałowi większości współczesnych islandzkich budynków.

Gospodarstwo było zamieszkane do 1947 roku, a dla zwiedzających otwarto je w 1952 roku. Jest to pierwszy tego rodzaju skansen na Islandii. Darniowa zagroda należy do kolekcji zabytkowych budynków Muzeum Narodowego Islandii, a samo muzeum prowadzi Muzeum Regionalne Skagafjörður (Byggðasafn Skagfirðinga), które opiekuje się także darniowym kościołem w Víðimýri.

Pokoje gościnne, kuchnia i… strefa relaksu

Budowanie dużych, przestronnych budynków z darni nie jest łatwe. Właśnie dlatego islandzkie XIX-wieczne gospodarstwa to kompleksy małych, oddzielnych budynków — Glaumbær składa się z trzynastu połączonych ze sobą.

Plan skansenu Glaumbaer.
źródło: glaumbaer.is

Glaumbaer składa się z:

Korytarz ma około 21 metrów długości i zapewnia dostęp do 9 z 13 pomieszczeń gospodarstwa. Dwie pary drzwi umiejscowione wzdłuż korytarza nie wpuszczają zimna do pomieszczeń mieszkalnych.

Gilsstofa i Áshús

Na terenie muzeum znajdują się również dwa drewniane domy — szary Gilsstofa i żółty Áshús.

Gilsstofa została zbudowana w 1849 roku w Espihóll i była pięć razy przenoszony, zanim w latach 1996-1997 stanęła na nowo w Glaumbær; w 1876 roku odbyło się w niej najstarsze znane przedstawienie teatralne na Islandii. Wewnątrz znajduje się wystawa muzealna, centrum informacji i sklep z pamiątkami.

Áshús został zbudowany w latach 1883-1886 w Ás w Hegranes i przeniesiony tutaj w 1991 roku; jego styl nawiązuje do tradycyjnych islandzkich domów krytych darnią. W Áshús mieszczą się wystawy oraz kawiarnia Áshús (Áskaffi).

Glaumbaer – wskazówki i informacje praktyczne

Gospodarstwo stanowi tło dla wystaw, które skupiają się na wiejskim życiu Islandczyków w XVIII i XIX wieku.

Najstarsze części darniowego domu (kuchnia i spiżarnia) pochodzą z połowy XVIII wieku, a najnowsze pomieszczenia dobudowano w latach 1876-1879.

Około 150 m dalej archeolodzy odkryli ruiny długiego domu (longhouse) z czasów wikingów i kilku innych budynków z X-XI wieku. Jak mogło wyglądać takie gospodarstwo, zobaczysz w Eiriksstadir na zachodzie Islandii albo w Stöng i Zagrodzie Wspólnoty w dolinie Þjórsárdalur.

Aktualne informacje, kontakt itp. znajdziesz na stronie muzeum: glaumbaer.is (po islandzku; jest też wersja angielska).

Kawiarnia Áshús (Áskaffi)

Kawiarnia w budynku Áshús daje zwiedzającym możliwość spróbowania domowych wypieków w stylu dawnych gospodyń: ciast, ciasteczek, kawy i gorącej czekolady, a także kilku dań na lunch.

W sezonie 2026 kawiarnia jest czynna codziennie od 10:00 do 17:00 od 20 maja do 31 sierpnia i codziennie od 10:00 do 16:00 od 1 do 20 września; w maju i pod koniec września tylko w dni robocze, a od października do kwietnia po wcześniejszym umówieniu (źródło: informacje na stronie kawiarni).

Godziny otwarcia

Możesz zwiedzać Glaumbaer (sezon 2026, źródło: glaumbaer.is):

• od 20 maja do 20 września — codziennie od 10:00 do 18:00;
• od 1 kwietnia do 19 maja oraz od 21 września do 20 października — w dni robocze od 10:00 do 16:00;
• od 21 października do 31 marca — po wcześniejszym umówieniu (w dni robocze między 10:00 a 16:00 można też spróbować zadzwonić do drzwi, ale lepiej umówić się wcześniej).

Ceny biletów

Cennik (ceny 2026; od 2027 roku muzeum zapowiada 2400 i 2000 ISK, ok. 70 i 60 zł):

• dorośli (18+): 2200 ISK — ok. 65 zł;
• dzieci i młodzież (0-17): bezpłatnie;
• grupy (6+), studenci i seniorzy: 1900 ISK za osobę — ok. 55 zł.

Jak dojechać do Glaumbaer

Farma i muzeum Glaumbaer leżą przy drodze 75, ok. 7 km na północ od skrzyżowania z drogą nr 1, w mniej ciekawej środkowo-północnej części wyspy.

Jeśli przejeżdżacie drogą nr 1 i zatrzymacie się przy znanym darniowym kościółku Vidimyrarkirkja (opiekuje się nim to samo muzeum), to warto podjechać i do Glaumbær, aby obejrzeć więcej takiej tradycyjnej architektury.

Alternatywnie podobne, choć może nieco mniej „wymuskane” budynki (ale też więcej i bardziej różnorodnych) obejrzeć można w rejkiawickim skansenie Árbær — zobacz jego opis w artykule Jakie muzea warto zobaczyć w Reykjaviku.